Steeds meer werknemers gaan op zoek naar een extra bron van inkomsten naast hun vaste job. Freelancen als bijverdienste klinkt aantrekkelijk, maar wie hieraan begint, moet rekening houden met een aantal wettelijke en contractuele regels. Wat mag wel, wat mag niet, en waar moet je op letten?
Check eerst je arbeidsovereenkomst
Voor je als werknemer aan de slag gaat als freelancer, is het essentieel om je arbeidsovereenkomst grondig na te lezen. Veel contracten bevatten een exclusiviteitsclausule of een verbod op nevenactiviteiten zonder voorafgaande toestemming van de werkgever. Dat betekent niet automatisch dat freelancen verboden is, maar wel dat je hierover eerlijk moet communiceren met je werkgever.
Sommige sectoren, zoals de bank- en verzekeringswereld of functies met toegang tot gevoelige bedrijfsinformatie, hanteren strengere regels. Ook een concurrentiebeding kan roet in het eten gooien als je freelanceactiviteiten te dicht aanleunen bij de activiteiten van je werkgever.
Loyauteitsplicht als werknemer
Zelfs zonder uitdrukkelijk verbod ben je als werknemer gebonden aan een algemene loyauteitsplicht. Dit betekent dat je geen concurrentiële activiteiten mag uitvoeren die schade toebrengen aan je werkgever. Klanten wegkapen, bedrijfsgeheimen gebruiken of tijdens je werkuren aan je eigen zaak werken, is sowieso niet toegestaan en kan leiden tot ontslag om dringende reden.
Wat mag doorgaans wel?
- Freelanceactiviteiten in een compleet andere sector dan je werkgever
- Werken buiten je normale arbeidsuren, zonder gebruik van bedrijfsmiddelen
- Activiteiten die geen enkele vorm van concurrentie inhouden
Wat mag doorgaans niet?
- Concurrerende diensten aanbieden aan klanten van je werkgever
- Bedrijfsmateriaal, software of contacten gebruiken voor je eigen zaak
- Freelancen tijdens je officiële werkuren
Statuut als zelfstandige in bijberoep
Wil je freelancen naast je vaste job, dan moet je je in België inschrijven als zelfstandige in bijberoep bij een ondernemingsloket. Dit statuut brengt specifieke sociale bijdragen met zich mee, berekend op je netto belastbaar inkomen uit de zelfstandige activiteit. Let op: als je te veel inkomsten haalt uit je bijberoep, kan de sociale zekerheid je herkwalificeren als hoofdberoep, met hogere bijdragen tot gevolg.
Daarnaast moet je een btw-nummer aanvragen, tenzij je activiteit onder de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen valt (momenteel tot een bepaalde omzetgrens). Ook fiscaal moet je je inkomsten als zelfstandige apart aangeven bij je belastingaangifte.
Transparantie loont
Hoewel je wettelijk niet altijd verplicht bent om je werkgever op de hoogte te brengen, is open communicatie vaak de beste aanpak. Veel werkgevers staan niet negatief tegenover freelancen naast een vaste job, zolang het je functioneren niet schaadt en er geen sprake is van concurrentie. Een kort gesprek kan latere conflicten en misverstanden voorkomen.
Besluit
Freelancen naast je vaste baan is in veel gevallen perfect mogelijk, maar vereist wel de nodige voorzichtigheid. Lees je arbeidsovereenkomst na, respecteer je loyauteitsplicht, regel je statuut als zelfstandige in bijberoep correct en communiceer waar nodig met je werkgever. Zo combineer je op een veilige en wettelijk correcte manier je vaste job met een eigen freelanceproject.
Foto: Rajesh S Balouria via Pexels
