Als zelfstandige bouw je via het wettelijk pensioen doorgaans een pak minder op dan een werknemer of ambtenaar. Daarom is het belangrijk om zelf initiatief te nemen en aanvullende pensioenformules te combineren. Gelukkig bestaan er verschillende opties, elk met eigen voordelen op het vlak van fiscaliteit, rendement en flexibiliteit.
Waarom aanvullend pensioen opbouwen als zelfstandige?
Het wettelijk pensioen van zelfstandigen ligt in België gemiddeld lager dan dat van werknemers. Wie zijn levensstandaard na de pensioenleeftijd wil behouden, doet er goed aan om vroeg te starten met extra pensioenopbouw. Bovendien genieten de meeste formules van fiscale voordelen, waardoor sparen voor later ook op korte termijn financieel interessant is.
Het Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
Het VAPZ is voor veel zelfstandigen de eerste stap. Je stort jaarlijks een bedrag, tot een bepaald wettelijk plafond, en dat bedrag is volledig fiscaal aftrekbaar als beroepskost. Zo bouw je niet alleen een aanvullend pensioen op, maar bespaar je ook meteen op je belastingen en sociale bijdragen.
- Gewoon VAPZ: beperktere stortingsmogelijkheid, maar met een gewaarborgd minimumrendement.
- VAPZE (sociaal VAPZ): hogere stortingsmogelijkheid en extra sociale waarborgen, zoals een uitkering bij arbeidsongeschiktheid.
De Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ)
Sinds enkele jaren kunnen ook zelfstandigen zonder vennootschap gebruikmaken van de POZ, een formule die vergelijkbaar is met een groepsverzekering. De POZ laat toe om, bovenop het VAPZ, extra pensioenkapitaal op te bouwen met eveneens fiscale voordelen. Deze combinatie maakt het mogelijk om dichter bij de zogenaamde 80%-grens te komen, de wettelijke limiet op het totale pensioenkapitaal dat fiscaal voordelig kan worden opgebouwd.
Individuele Pensioentoezegging (IPT)
Werk je als zelfstandige met een vennootschap, dan is de IPT een populaire keuze. Hierbij betaalt je vennootschap de premies, wat de vennootschapsbelasting verlaagt. Tegelijk bouw je een persoonlijk pensioenkapitaal op dat losstaat van de resultaten van je onderneming. De IPT wordt vaak gecombineerd met het VAPZ om een zo hoog mogelijk aanvullend pensioen te realiseren.
Pensioensparen en langetermijnsparen
Naast de beroepsgebonden formules kun je ook via klassiek pensioensparen of langetermijnsparen extra reserves opbouwen. Deze producten zijn toegankelijk voor iedereen, dus ook voor zelfstandigen, en bieden eveneens een belastingvermindering. Het rendement hangt af van het gekozen fonds of de verzekeringsformule, en het risiconiveau kun je zelf mee bepalen.
Zelf beleggen als aanvulling
Sommige zelfstandigen kiezen ervoor om, naast de fiscale pensioenformules, ook zelf te beleggen in bijvoorbeeld vastgoed, aandelen of trackers. Dit biedt meer vrijheid en potentieel hoger rendement, maar brengt ook meer risico met zich mee en geniet niet van dezelfde fiscale voordelen.
Welke combinatie kies je?
De ideale mix hangt af van je statuut, je inkomsten en je risicobereidheid. Vaak is een combinatie van VAPZ (of VAPZE), eventueel aangevuld met een POZ of IPT, en klassiek pensioensparen de meest evenwichtige aanpak. Laat je hierbij begeleiden door een boekhouder of financieel adviseur, zodat je de fiscale plafonds optimaal benut en een pensioenplan opbouwt dat aansluit bij jouw situatie.
Foto: Diego Fioravanti via Pexels
